Gebaseerd op vragen die we gekregen hebben en eigen ervaringen hier een lijstje met wat handige dingen om te weten. Nooit compleet, en vast op sommige punten ook een hoop deuren. Maar scroll er langs, pik op wat voor jou handig is en en doe er je voordeel mee.
🌲 De charme van Zweden zit in de kleine dingen
Wie voor het eerst naar Zweden gaat, verwacht soms grote attracties, diverse activiteitencentra, uitgebreide winkelcentra of musea waar je gemakkelijk een hele dag doorbrengt. Natuurlijk zijn die er ook, vooral rond de grotere steden. Maar juist buiten die gebieden ontdek je een heel andere manier van vakantie vieren.
Zweden draait minder om grote trekpleisters en meer om de vele kleine pareltjes die verspreid door het land liggen. Een glasblazerij, een historisch kerkje, een natuurreservaat, een lokaal museum, een boerderijwinkel (gårdsbutik), een gezellige fika of een bijzondere loppis (rommelmarkt): stuk voor stuk zijn het vaak geen bestemmingen waar je uren blijft, maar juist korte bezoeken die samen een afwisselende en ontspannen dag vormen.
Neem daarom niet alleen de bestemming als doel, maar ook de route ernaartoe. Sla gerust eens een klein weggetje in, stop bij een uitzichtpunt of parkeer spontaan bij een meertje waar je langs rijdt. Juist de onverwachte ontdekkingen maken een reis door Zweden vaak bijzonder.
Onze tip: plan je vakantie niet van uur tot uur vol. Laat ruimte voor spontane stops, een wandeling door het bos, een picknick aan het water of een kop koffie met een kaneelbroodje op een zonnig terras. De mooiste herinneringen ontstaan hier vaak niet doordat je een lange lijst bezienswaardigheden afvinkt, maar doordat je de tijd neemt om het land en de omgeving rustig te beleven. Dat is misschien wel de meest Zweedse manier van vakantie vieren. Want als we hier vragen aan Zweden hoe hun vakantie eruit ziet kijken ze je verdwaasd aan… dat is toch gewoon niets doen met veel barbecuen en zwemmen?
En verder hieronder nog wat handige dingen om te weten…
🕒 Controleer altijd de openingstijden
Dit is waarschijnlijk de belangrijkste tip van allemaal.
Openingstijden kunnen sterk verschillen van wat je in Nederland gewend bent.
- Restaurants kunnen eerder sluiten en richten zich meer op de lunch.
- Winkels hebben soms beperkte openingstijden.
- Musea en bezienswaardigheden zijn niet altijd dagelijks geopend.
- Sommige locaties hebben afwijkende openingstijden buiten het hoogseizoen of zijn van 15 augustus tot 15 juni gewoon helemaal dicht..
Controleer daarom altijd vooraf de website van de locatie die je wilt bezoeken.
🍂 Buiten het zomerseizoen is niet alles open
Veel toeristische attracties richten zich op de zomermaanden.
Vooral tussen oktober en april kun je tegenkomen dat:
- cafés gesloten zijn;
- restaurants alleen in het weekend open zijn;
- campings beperkt geopend zijn;
- musea kortere openingstijden hebben.
Plan daarom iets minder op de bonnefooi dan je misschien gewend bent.
🇸🇪 Betalen in Zweden
In Zweden betaal je met de Zweedse kroon (SEK). 1 euro is meestal ongeveer 11 SEK waard.
Contant geld wordt steeds minder gebruikt. Veel locaties accepteren zelfs helemaal geen contant geld. Gelukkig kun je vrijwel overal wel met een bankpas of creditcard betalen.
Let wel op: Bij sommige kleine winkeltjes op het platte land, of marktkraampjes op een lokale markt werkt het juist weer andersom. Zij accepteren weer juist geen bankkaart. Vaak zie je dan staan dat je 'Swish' kan gebruiken, een soort tikkie, maar dan anders. Helaas is dat alleen te gebruiken als je een Zweeds persoonsnummer en bankaccount hebt. Maar vaak accepteren ze hier dan juist wel weer contant geld...
🦌 Let op dieren langs de weg
Vooral rond zonsopkomst en zonsondergang kunnen reeën, herten en elanden onverwacht oversteken.
Vooral in het voorjaar heb je kans op jonge beesten (de pubers) die net verstoten zijn door mams, maar de wereld nog niet helemaal snappen. In de late zomer en het najaar zijn het vooral de bronstige mannetjes die blind de vrouwtjes achterna gaan. En tussendoor kan er een schrikreactie zijn waardoor ze blind de weg oversteken... De kans bestaat dus altijd.
Zie je één dier? Verminder dan snelheid, want er volgen vaak meer. Bovendien geldt bij elanden dat hun ogen niet oplichten in de koplamp, dus die kunnen ineens voor je neus staan. Mocht je een eland echt niet kunnen missen? Dan zeggen ze dat je op de achterpoten moet mikken. Dan slaat het lichaam van de eland om je auto heen in plaats van door je voorruit en heb je meer kans om het te overleven… sorry, leuker dan dit kunnen we het niet maken. Maar ze zijn behoorlijk schuw, dus met een beetje geluk kom je ze niet zo snel met de auto tegen.
🚗 Pas op voor A-traktorer (EPA)
Je zult ze ongetwijfeld tegenkomen: A-traktorer (vroeger vaak EPA-tractoren genoemd).
Dit zijn omgebouwde auto's die wettelijk als tractor zijn geregistreerd. Ze mogen vanaf 15 jaar bestuurd worden en rijden (theoretisch) maximaal 30 km/u. Ze zijn herkenbaar aan een rode reflector driehoek op de achterkant.
En je kan ze dus ook zomaar op een 100km/u weg tegen komen… tsja, zijn het geen wilde beesten zijn het wel de EPA’s. Ja, we houden het spannend hier.
🦟 Teken komen veel voor
Net als in Nederland komen in Zweden veel teken voor, vooral in hoog gras, struiken en bossen.Teken worden actief bij temperaturen boven de 10 graden en vinden hooggras ideaal om jou als prooi op te wachten. Onze ervaring is dat je met goed doorwandelen minder kans op teken hebt, dan met een picknick.
Van een tekenbeet kan je ziek worden. In het algemeen geldt dat hoe sneller je de teek verwijdert, hoe minder je kans hebt op ziektes. Zie voor meer informatie de website van het RIVM. Controleer jezelf en elkaar na een wandeling of fietstocht altijd op teken.
Een tekentang of tekenkaartje meenemen is een goed idee. Wij hebben hier de beste ervaringen met de tick 2, te verkrijgen bij drogisterijen en apotheken. Zie ook onderstaand figuur. Maar… voorkomen is natuurlijk nog beter… Draag in gebieden met veel begroeiing bij voorkeur een lange broek en gesloten schoenen.
🦟 Muggen horen erbij
Afhankelijk van de periode en locatie kunnen muggen behoorlijk aanwezig zijn.
Vooral:
- bij stilstaand water;
- in bosrijke gebieden;
- tijdens warme zomeravonden.
Een beetje muggenspray kan veel comfort opleveren. En heel fijn: het kan zo maar zijn dat diegene die in NEderland nooit last had van kriebelende muggenbulten, nu ineens helemaal gek wordt (ik bijvoorbeeld 🙄).
🥶 Het water is vaak kouder dan het eruitziet
Zweden telt ontelbaar veel meren en de zee is nooit ver weg. Op warme zomerdagen nodigen ze uit tot een verfrissende duik.
Houd er wel rekening mee dat het water, zeker in het begin van de zomer of in diepere meren, verrassend koud kan zijn. Bouw een duik daarom rustig op en onderschat de temperatuur niet.
🍺 Alcohol koop je niet zomaar
Supermarkten verkopen alleen licht alcoholische dranken (tot 3,5%). Voor wijn, sterke drank en de meeste bieren ga je naar Systembolaget, de Zweedse staatswinkel voor alcohol.
Goed om te weten:
- Systembolaget is op zondag gesloten.
- De openingstijden zijn beperkter dan je misschien gewend bent.
- Rond feestdagen kunnen de winkels extra vroeg sluiten.
Wil je tijdens je vakantie een fles wijn of speciaalbier in huis hebben? Koop die dan op tijd.
In de Systembolaget schelen de prijzen echt maar weinig met de Nederlandse prijzen. In restaurants echter kunnen de prijzen behoorlijk oplopen voor alcohol. De eisen om te mogen verkopen zijn hoog, en hetzelfde geldt voor de belasting, en dat merk je in de prijzen…
☀️ Lange dagen in de zomer
In de zomer wordt het in Zuid-Zweden al vroeg licht en pas laat donker. De langere schemertijd helpt hier ook erg aan mee.
Rond juni:
- zonsopgang rond 4 uur, maar al licht om 3 uur.
- zonsondergang rond 10 uur en donker om 11 uur, maar echt pikdonker wordt het hier dan niet.
In de winter is het natuurlijk net andersom:
- zonsopgang rond half 9 maar al licht vanaf kwart voor 8.
- zonsondergang rond half 4 uur en donker om kwart over 4.
🌡️ Het weer kan snel veranderen
Ergens verschilt het weer niet eens zoveel van het Nederlandse weer, het kan net zo veranderlijk zijn. En vaak scheelt het overdag maar een paar graden met Nederland. Behalve 's nachts dan, want dan kan het wel een stuk kouder zijn. En zelfs op een zonnige dag kan het in de schaduw, aan het water of in de avond behoorlijk afkoelen. Tegelijkertijd kan het ook hier gewoon dertig graden worden in de zomer. De ervaring is in ieder geval dat het weerbericht hier minder betrouwbaar is dan in Nederland. De grote verschillen binnen een klein relatief gebied maken het voor de diverse weerapps moeilijk goede prognoses af te geven.
Tip: neem dus kleding mee die je in laagjes kunt dragen.
🚗 Afstanden lijken korter dan ze zijn
Op de kaart lijkt alles dichtbij, maar Zweden is groot.
Een rit van 100 kilometer wordt hier vaak gezien als een heel normale afstand.
Houd rekening met:
- lagere gemiddelde snelheden op kleinere wegen;
- veel boswegen;
- tractoren en landbouwverkeer;
- wilde dieren zoals reeën en elanden
Tegelijkertijd zijn wij altijd verbaasd dat de reistijden aangegeven door Googlemaps (die rusttijd meerekend) of Tomtom (zonder rusttijd) altijd best aardig kloppen. Dat waren we in Nederland wel anders gewend.
🧭 Verdwalen is makkelijker dan je denkt
Zweden is groot en dunbevolkt. Buiten de dorpen rijd je soms tientallen kilometers door bos zonder veel bebouwing tegen te komen. Ook hier staat er regelmatig een berichtje op de lokale sites dat er weer iemand verdwaald en (gelukkig ook) gevonden is. Dus:
- Download kaarten vooraf offline (bijvoorbeeld in Google Maps).
- Zorg dat je telefoon voldoende opgeladen is.
- In de bossen is het niet altijd even makkelijk om je te oriënteren; blijf daarom zoveel mogelijk op gemarkeerde paden.
📵 Mobiel bereik is niet overal vanzelfsprekend
In dorpen is het mobiele bereik meestal prima, maar in uitgestrekte bosgebieden kan de dekking minder goed zijn.
Ga je wandelen of een afgelegen natuurgebied bezoeken? Download vooraf kaarten of routes en vertel eventueel iemand waar je naartoe gaat.
🌲 Het allemansrecht is geweldig... maar gebruik het met respect
In Zweden mag je dankzij het Allemansrätten op veel plaatsen vrij wandelen, fietsen, bessen plukken en van de natuur genieten.
Dat recht brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee:
- laat geen afval achter;
- respecteer rust en privacy;
- beschadig geen natuur;
- houd voldoende afstand tot woningen
Het vrij kamperen is eigenlijk alleen bedoeld voor wanneer je met een tentje op je rug trekt. Maar zie hiervoor zeker ook het stukje hier over in ‘Waar ga ik overnachten’.
🔥 Vuur maken? Let op het brandgevaar
In Zweden mag je op veel plaatsen van de natuur genieten, maar tijdens droge periodes geldt regelmatig een stookverbod (eldningsförbud).
Controleer daarom altijd of open vuur of barbecueën is toegestaan voordat je een kampvuur maakt. De regels kunnen per regio verschillen
🚽 Openbare toiletten zijn schaars
In natuurgebieden zijn openbare toiletten niet altijd aanwezig.
Bij grotere parkeerplaatsen, natuurreservaten en toeristische attracties vind je ze vaak wel, maar reken er niet op dat ze overal beschikbaar zijn. En schoon? Ach, dan is het toch net Nederland… je kan geluk hebben of pech.
⛽ Tank op tijd
Tankstations liggen veel verder uit elkaar dan in Nederland, zeker zodra je meer in het noorden komt.
Zie je dat je tank nog maar halfvol is en je gaat een natuurgebied in? Dan is het vaak verstandig om alvast te tanken.
🚰 Kraanwater is uitstekend
Het kraanwater in Zweden is van hoge kwaliteit en kan overal veilig worden gedronken.
Een hervulbare waterfles meenemen is daarom handig.
🌲 Bosbouw hoort bij Zweden
Tijdens een wandeling of autorit kun je stukken bos tegenkomen waar recent bomen zijn gekapt. Dat kan er soms kaal uitzien, zeker als je een ongerept natuurbeeld verwacht.
Bosbouw is in Zweden een belangrijk onderdeel van de economie en maakt al eeuwenlang deel uit van het landschap. Op veel plaatsen wordt na de kap weer nieuw bos aangeplant, waardoor je bossen van verschillende leeftijden naast elkaar ziet.
Dat betekent ook dat een route er na een paar jaar heel anders uit kan zien dan op oudere foto's of in reisgidsen.
💧 Ga bewust om met water
Zweden staat bekend om zijn vele meren, maar schoon drinkwater is niet overal onbeperkt beschikbaar. In sommige gebieden komt het drinkwater uit kleinere grondwaterwinningen of lokale waterbronnen. In ons gebied geldt er regelmatig een bewateringsverbod.
Ga daarom net als de Zweden bewust om met water. Een iets kortere douche of de kraan niet onnodig laten lopen is vaak al voldoende. En heb begrip voor campings met maatregelen op het douchen.
❤️ Steun de lokale ondernemers
Tot slot: Veel kleine cafés, boerderijwinkels (gårdsbutiker), glasblazerijen, musea en andere bezienswaardigheden worden gerund door families of kleine ondernemers. Vaak zelfs als tweede of derde baan omdat de eerste baan niet zoveel oplevert (denk aan onder minimumloon van Nederland). Zeker buiten de grote steden en buiten het hoogseizoen zijn zij vaak afhankelijk van de bezoekers die langskomen.
Gun jezelf daarom af en toe een fika, koop een lokaal gemaakt product, ga op een camping staan, bezoek dat kleine museum of neem eens een ijsje bij een kiosk onderweg. Je krijgt er vaak een leuke ervaring voor terug én je helpt mee om deze bijzondere plekken in stand te houden.
Maak jouw eigen website met JouwWeb